Welcome
Guest User
 

    การทำบุญตักบาตร มีประวัติความเป็นมาอย่างไร?

              เนื่องจากวันนี้เป็นวันครบรอบสถาปนา 50 ปี มจธ. ผมได้มีโอกาสเข้าร่วมทำบุญตักบาตรในตอนช่วงเช้า (เหมือนจะเห็น อ.ก้องกาญจน์ <http://km.kmutt.ac.th/pg/profile/kongkarn.vac> แว๊บๆไปตักบาตรด้วยเหมือนกัน) ที่สวนสุขภาพ หน้าตึกสำนักงานอธิการบดี

              จาการที่ได้ตักบาตรในช่วงเช้า ก็เลยเกิดคำถามในใจขึ้นมาว่า  “การทำบุญตักบาตร มีประวัติความเป็นมาอย่างไร? ”  เลยไปลองถามอาจารย์ Goo[gle] ได้ความมาว่าอย่างนี้ครับ

              “การ ทำบุญตักบาตรนี้ มีมาแต่ครั้งพุทธกาล เมื่อพระพุทธองค์ทรงผนวชใหม่ๆ ยังไม่ได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ทรงประทับที่สวนมะม่วง พระองค์เสด็จบิณฑบาตผ่านกรุงราชคฤห์ เมืองหลวงของแคว้นมคธ ชาวเมืองเห็นพระมาบิณฑบาต ก็ชวนกันนำอาหารมาตักบาตรเป็นครั้งแรก
     
                 นับแต่นั้นมา การตักบาตรจึงถือเป็นประเพณีมาจนบัดนี้ และเมื่อพระพุทธองค์ตรัสรู้ใหม่ๆ ประทับอยู่ที่ควงไม้เกด มีพ่อค้า 2 คน นำข้าวสัตตุก้อน สัตตุผง ซึ่งเป็นเสบียงสำหรับเดินทางเข้าไปถวาย พระพุทธองค์ทรงรับไว้ด้วยบาตร นี่ก็เป็นที่มาของการตักบาตรทางพระพุทธศาสนาด้วยประการหนึ่ง”  ที่มา : อสมท.

    เพิ่มเติมอีกหน่อย นะครับ นอกจากคำว่า “ทำบุญตักบาตร” โดยทั่วไปแล้ว หลายๆท่านคงเคยได้ยินประเพณีตักบาตรของแต่ละที่ ซึ่งมีเอกลักษณ์และเสนห์ที่ต่างกันออกไป เช่น

     

    ตักบาตรดอกไม้ : จ.สระบุรี
    เป็นประเพณีพื้นบ้านชาว จ.สระบุรี โดยจะจัดขึ้นในช่วงขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 (วันอาสาฬหบูชา), แรม 1 ค่ำ เดือน 8 (วันเข้าพรรษา)ณ วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี
    โดยชาวอำเภอพระพุทธบาทมีประเพณีตักบาตรดอกไม้มานานตั้งแต่ครั้งโบราณกาล พิธีเริ่มตั้งแต่ตอนเช้า คนแก่คนเฒ่าตลอดจนคนหนุ่มสาวพากันไปวัดเพื่อทำบุญตักบาตรข้าวสุก แด่พระภิกษุสงฆ์พระพุทธบาทราชวรวิหาร เสร็จจากการทำบุญตักบาตรแล้วบรรดาหนุ่มสาวพากันออกจากบ้านไปเก็บดอกไม้เพื่อ เตรียมเอาไว้ตักบาตร ในตอนบ่ายของวันเดียวกัน ดอกไม้ที่ใช้เลือกเอาเฉพาะดอกที่ออกในเดือน 8 ข้างขึ้นเท่านั้น และดอกไม้ชนิดหนึ่งเป็นที่นิยมมากและมีเฉพาะในป่าเขา เขตจังหวัดสระบุรีเท่านั้นชาวบ้านเรียกว่า“ดอกเข้าพรรษา”

     

    ตักบาตรพระร้อย(ตักบาตรทางเรือ) : จ.ปทุมธานี
    การตักบาตรพระร้อยเป็นพระเพณีที่สืบทอดกันมานับร้อยปี จะจัดขึ้นในช่วงเทศกาลออกพรรษาของทุกปี
    ส่วนมากจะจัดที่วัดขนาดใหญ่ๆซึ่งตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำหรือลำคลอง การตักบาตรพระร้อยมาจาการที่มีพระจำนวนมากมาบิณฑบาต และความศรัทธาของพุทธศาสนิกชนก็มีจำนวนมากเช่นกัน จึงลุล่วงไปได้ด้วยดี
    นอกจากนี้ประเพณีตักบาตรพระร้อย ยังเป็นประเพณีอันดีงามของชุมชนชาวมอญที่เกาะเกร็ด จ.นนทบุรี และชาวมอญลาดกระบังอีกด้วย

     

    ตักบาตรเที่ยงคืน : แพร่, เชียงใหม่, เชียงราย
    ประเพณีตักบาตรเที่ยงคืน หรือ ประเพณีเพ็งพุธ หรือ เป็งปุ๊ด ทางล้านนาจะออกเสียง พ.พาน เป็น ป.ปลา จึงเรียกว่า เป็งปุ๊ด คำว่า เป็ง มีความหมายถึงพระจันทร์เต็มดวง หรือวันขึ้น 15 ค่ำ ตรงกับวันศีลหรือวันพระ วันเดือน ปีใดที่วันขึ้น 15 ค่ำ ตรงกับวันพุธ นั่นคือ วันเป็งปุ๊ด
    ประเพณีตักบาตรเที่ยงคืน เป็นประเพณีของทางภาคเหนือ ในทุกปีที่มีวันขึ้น ๑๕ ค่ำที่ตรงกับวันพุธ โดยไม่เจาะ จงว่าต้องอยู่ในเดือนใด พระภิกษุสามเณรในเมืองทุกรูปจะออกบิณฑบาตในตอนเที่ยงคืน บางปีอาจมีครั้งเดียว หลายครั้ง หรือไม่มีเลย ก็ได้ ในคืนวันขึ้น ๑๕ ค่ำที่ตรงกับวันพุธ บรรดาพุทธศาสนิกชนชาวเหนือจะเตรียมข้าวสารอาหารแห้งไว้คอยใส่บาตรตั้งแต่ หลังเที่ยงคืน โดยจะไปคอยใส่บาตรที่หน้าบ้าน ตามถนนสายต่างๆหรือตามแยกใกล้ชุมชน โดยมีความเชื่อกันว่าจะมีพระอรหันต์ที่ชื่อพระอุปคุต จะออกมาบิณฑบาตรแต่เช้ามืด ผู้ใดที่ได้ใส่บาตรท่านจะได้บุญและโชคดีสูงสุด

     

    ตักบาตรน้ำผึ้ง
    ตักบาตรน้ำผึ้งเป็นประเพณีชาวมอญลุ่มแม่น้ำแม่กลอง จะจัดในช่วงถึง วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐ จะมีการตักบาตรน้ำผึ้ง และน้ำตาลทราย กล่าวคือ นอกจากจะมีอาหารไปใส่บาตรตามปกติธรรมดาที่วัดแล้ว ยังจะมีน้ำผึ้งใส่ภาชนะ เช่น ขวดโหล น้ำตาลทราย หรือผ้าแดงผืนเล็กๆ ไปใส่บาตรเปล่าที่ตั้งอยู่หน้าพระด้วย การตักจะมากน้อยตามกำลังศรัทธา ส่วนน้ำตาลทรายก็จะตักใส่ลงในฝาบาตร ที่ตั้งอยู่ใกล้กับบาตร ส่วนผ้าแดงก็จะรองไว้ที่ก้นบาตร
    การตักบาตรน้ำผึ้งนี้ เพื่อจะถวายพระท่านไปทำเป็นน้ำกระสายยา หรือเป็นเภสัชสำหรับพระภิกษุสงฆ์ตามพระวินัย ส่วนน้ำตาลนั้นก็น่าจะอนุโลมเข้ามา ผ้าแดงที่ใช้รองก้นบาตรก็เป็นผ้ากันเปื้อน เมื่อน้ำผึ้งเต็มบาตรแล้วอาจจะไหลเยิ้มลงนอกบริเวณก็ได้ประเพณีนี้กล่าวกัน ว่า เนื่องมาจากพระพุทธเจ้าเสด็จไปประทับอยู่ในป่า มีช้าง และลิง อุปฐากพระพุทธองค์ด้วยน้ำผึ้ง และน้ำ หรืออีกนัยหนึ่งว่า พระเจ้าอโศกมหาราช ครั้งเสวยพระชาติเป็นพ่อค้าน้ำผึ้ง ได้ถวายน้ำผึ้งแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า เพื่อท่านจะได้นำไปทำกระสายยา ส่วนผ้าแดงนั้น ก็ว่าเนื่องมาจากมเหสีของพระเจ้าอโศกมหาราช ที่เสวยพระชาติเป็นหญิงเข็ญใจ เมื่อเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้า มีน้ำผึ้งอันเปื้อนที่ก้นบาตร จึงถวายผ้าสไบที่นางมีอยู่ ถวายเพื่อรองบาตรก้นเปื้อนและนางก็ตั้งความปรารถนา ขอเป็นพระมเหสีของพ่อค้าผู้ถวายน้ำผึ้ง ซึ่งตั้งความปรารถนาขอเป็นพระมหากษัตริย์ อันเนื่องมาจากอดีตนิทานฉะนี้ ชาวมอญจึงได้ถือเป็นประเพณีสืบๆ ต่อกันมาตราบเท่าทุกวันนี้

     

    การตักบาตรเทโว
    ประเพณีการตักบาตรเทโว จัดขึ้นในวันแรม 1 ค่ำเดือน 11 คือ หลังวันออกพรรษา 1 วัน
    โดยมีประวัติความเป็นมา คือในสมัยพุทธกาล เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสรู้และเสด็จขึ้นไปโปรดพระพุทธมารดา โดยจำพรรษาอยู่ ณ สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เป็นเวลา 1 พรรษา และเมื่อออกพรรษาแล้วพระองค์ได้เสด็จกลับโลกมนุษย์ ณ เมืองสังกัสสนครการที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงมาจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เรียกตามศัพท์บาลีว่า เทโวโรหณะ ในครั้งนั้น บรรดาพุทธศาสนิกชนผู้มีความสรัทธาเลื่อมใสเมื่อทราบข่าว ต่างพร้อมใจกันไปรอรับเสด็จกันอย่างเนืองแน่ จนถือเป็นประเพณีสืบทอดกันมาจนถึงทุกวันนี้

    หวังว่าความรู้นี้จะเป็นประโยชน์ต่อพุทธศาสนิกชน และผู้สนใจทุกท่าน บ้างไม่มากก็น้อยนะครับ

    เห็นอย่างนี้แล้ว อยากตั้งชื่อการตักบาตรของชาวมจธ. บ้างจังครับ ว่าแต่จะใช้ชื่ออะไรดีน้อ...

    a-jo 3542 days ago

    สงสัยคงได้เป็นตักบาตรส้ม อะไรทำนองนี้ ครับ ^^

    บุญรัตน์ บุญรัศมี 3542 days ago