Welcome
Guest User
 

    สุนทรียสนทนา กว่าจะได้มาซึ่งละครเพื่อการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

    สังคมปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น

    การใช้ชีวิตให้อยู่รอดได้อย่างมีความสุข

    ต้องอาศัยทักษะชีวิตและการทำงาน

    ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม

    และทักษะสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี

     

    การจัดการเรียนการสอน

    จึงไม่ใช่มุ่งเน้นแต่วิชาความรู้ให้จำเก่ง ท่องได้

    แต่ต้องสอนลูกศิษย์ให้คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็น

    ตามวิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21

     

    ผมมีโอกาสได้เข้าอบรมในหลักสูตรละครกระบวนการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

    เมื่อวันที่ 29-31 พฤษภาคม 2558 ณ ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สสส.

    ซึ่งเป็นหลักสูตรต่อเนื่อง

    จากหลักสูตรละครเพื่อการเรียนรู้ความเข้าใจความเป็นมนุษย์ (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

    image

     

    การใช้ละครเป็นเครื่องมือจัดการเรียนรู้

    ในรูปแบบ Project Base Learning

    ทำให้ผมได้ถอดบทเรียนจากกิจกรรมต่าง ๆ

    ที่ครูก๋วย (พฤหัส พหลกุลบุตร) และทีมงานมะขามป้อม (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

    ใช้กระบวนการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง

    ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

    ที่ต้องร่วมกันออกแบบวิธีการหาคำตอบที่หลากหลาย

    ได้ร่วมฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์

    การทำงานเป็นทีม การสื่อสาร การลดอัตตา

    การเรียนรู้ที่จะเข้าใจผู้อื่น เห็นด้วย เห็นแย้ง และเห็นต่าง

    ซึ่งหมายความว่าให้ความสำคัญกับกระบวนการหาคำตอบ

    มากกว่าคำตอบที่เกิดขึ้น (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

    image

    ในบทบาทผู้เรียน ผมได้เรียนรู้ว่าการสร้างผลงานใด ๆ ขึ้นมาสักชิ้น

    หัวใจสำคัญคือการสื่อสาร (Communication)

    ที่ต้องใช้สุนทรียสนทนา (Dialogue)  

    ซึ่ง ศรีสุดา คล้ายคล่องจิตร [1] ได้เคยเรียบเรียงเรื่อง Dialogue ว่า

    เป็นการพูดคุยกันโดยไม่มีหัวข้อ หรือวาระที่ตายตัวล่วงหน้า

    ไม่มีประธาน ไม่เหมือนการประชุมอย่างมีเป้าหมายเพื่อหาข้อสรุปร่วมกัน

    คนในวงสนทนาสามารถพูดอะไรก็ได้ ถามอะไรก็ได้ ส่วนคนอื่นๆ จะตอบหรือไม่ตอบก็ได้

     

    image

    image

    image

    การเข้าไปในวง Dialogue ทุกคนต้องให้ความเคารพต่อบรรยากาศของความสงบ

    ปล่อยอารมณ์ให้ผ่อนคลาย พูดเรื่องอะไรก็ได้

    ส่วนใหญ่จะหลีกเลี่ยงการแนะนำและการตอบคำถาม

    เพราะคำถามที่เกิดขึ้นเป็นคำตอบในตัวของมันเอง

    นอกจากนี้ Dialogue ไม่อนุญาตให้มีการโต้แย้ง หรือสนับสนุน

    จนเกิดการปะทะกันทางความคิด

    image

    image


    อีกประการหนึ่งคือ การฟังให้ได้ยิน โดยไม่พยายามใส่ใจว่าเสียงนั้นเป็นเสียงของใคร

    แค่กำหนดใจให้รู้ได้ว่าเสียงที่ได้ยินคือ เสียงของกัลยาณมิตรของเราคนหนึ่ง

    ที่ปรารถนาจะได้ยินได้ฟังแต่สิ่งดีๆ

     

    นอกจากนี้ ยังต้องเฝ้าสังเกตอารมณ์และความรู้สึกของตนเอง

    ในขณะที่ได้ยินเสียงต่างๆ ที่ผ่านเข้ามาอาจเป็นเสียงของตนเอง

    เสียงของคนในวงสนทนา หรือเสียงจากธรรมชาติ

    อาจมีความคิดบางอย่างเกิดขึ้น วาบขึ้นมาในใจ

    และความคิดนั้นอาจถูกนำไปใช้ในการเริ่มต้นของการทำอะไรบางอย่าง

    ที่มีคุณค่าต่อตนเองและสังคมในอนาคตก็ได้

    image

    จากวง Dialogue นี้ ครูของเราให้ฝึกจับปฏิกิริยาตัวเอง

    ว่ามีอาการเมื่อได้ฟัง อย่างไร

    1. การแทรกถาม

    2. เปรียบเทียบ เกทับ แย่งซีน

    3. เข้าข้างอีกฝ่าย

    4. ยุแยง / เข้าข้าง

    5. วิเคราะห์

    6. แนะนำ สั่งสอน

    7. การแก้ปัญหา

    8. ด่วนปลอบใจ

    image

     image

    หากสมาชิกในวงสุนทรียสนทนาได้ฝึกฝนกันบ่อย ๆ

    เราจะควบคุมอาการเหล่านี้ และรู้จักกาลเทศะมากขึ้น

    เพื่อให้วงสนทนาดำเนินต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

    ซึ่งทำให้ผมนึกเชื่อมโยงถึง Professional Learning Community (PLC)

    ที่เป็นเครื่องมือในการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ของครู (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

    โดยกิจกรรมหลักของ PLC มีดังนี้ [2]

    1. ทุกคนในวงได้เล่าเรื่องของตนเอง (story telling)

    ไม่มีใครเป็นไม้ประดับ เรื่องที่เล่าเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับงาน เกี่ยวกับคน

    นักเรียนได้เรียนรู้อะไร เล่าเรื่องวิธีการจัด PBL

    และที่ผู้เขียนชอบมากที่สุดคือ

    คุณครูเล่าเรื่องความสำเร็จเล็กๆ น้อยๆ  แต่ยิ่งใหญ่ในใจตนเอง 

    อย่างเช่น PBL ที่เราทำกันบกพร่องตรงไหน

    PBL เรายังไม่บูรณาการภาษาอังกฤษมากพอ ยังไม่ทำให้เกิดทักษะชีวิตสักเท่าไร

    นักเรียนยังไม่พัฒนาทักษะ IT skills เลย ฯลฯ

    อันที่จริงคือคุยกันเรื่อง 12 องค์ประกอบ PBL นั่นเอง

    ไม่เห็นท่านไหนพูดเรื่องทฤษฎี หลักการ  หรือตำราเลยสักคน

                  

    2. ขณะที่ครูท่านหนึ่งพูด ท่านอื่นในวงจะฟังอย่างตั้งใจ (deep listening)

    จับเนื้อเรื่องและใจความได้ เข้าใจเนื้อหา เข้าใจเจตนาผู้เล่า

    และบางครั้งถึงขนาดเปลี่ยนมุมมองวิธีคิดของตนเองต่อเรื่องนั้นๆ

                  

    3. แลกเปลี่ยนประสบการณ์ของตนเอง (sharing)

    โดยไม่วิจารณ์หรือแนะนำเพื่อน

    อย่างเช่น “...ผมอยากแลกเปลี่ยน ห้องเรียนของผมทำแบบนี้...”

    โดยไม่มีการบอกว่า “...อาจารย์ควรทำแบบนี้ ให้เหมือนโรงเรียนของผม...”

    หรือบอกว่า “...ทำอย่างนี้ดีกว่า...”

    ด้วยกระบวนเช่นนี้ ทำให้เกิดแลกเปลี่ยนประสบการณ์อย่างเท่าเทียมกัน

                  

    4. สะท้อนการเรียนรู้ (reflection)

    เมื่อครูได้เล่าเรื่อง แล้วปิดท้ายด้วยการ

    “สะท้อน” ว่าตนเองเรียนรู้อะไรจากเรื่องเล่า ที่เพิ่งเล่าไป 

    หรือ PBLที่ได้ทำไป ได้เห็นคุณค่าความงามจากงานที่ครูทำ

    คือ เห็นนักเรียนเปลี่ยนแปลงทุกวัน

    จริงอยู่ ที่คนเราสามารถเรียนรู้ได้โดยไม่ต้องทำ reflection และ self-reflection

    แต่การฝึกบ่อยๆ ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า

    ถ้าทำจะทำให้การเรียนรู้นั้นคมชัด ลึกซึ้ง และรวดเร็วกว่ามาก

    ใหม่ๆ ผู้เขียนเองก็สับสนและเข้าใจผิด

    มีความซ้ำซ้อนระหว่างการเล่าว่าตนเอง (ฟังเพื่อนเล่า)

    “เรียนรู้อะไร” กับการ “สรุปความ”

    แต่ประเด็นที่สำคัญมาก คือ ครูได้ทบทวนว่าตนเองได้เรียนรู้อะไร

    เช่นเดียวกันกับการที่นักเรียนทำ AAR ภายหลังการทำ PBL

    แล้วได้สะท้อนว่า ตนเองเรียนรู้อะไรจากการทำ PBL

    ที่ก้าวหน้าไปกว่านี้ คือ การเขียน journal (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

     

     image

    image

    image

    เมื่อการวางแผนภายใต้การสื่อสารในรูปแบบสุนทรียสนทนาผ่านไป

    การปฏิบัติตามแผนเพื่อสร้างละครก็เริ่มขึ้น

    แต่เมื่อลงมือปฏิบัติก็ได้พบปัญหาต่าง ๆ ที่เข้ามา

    ทำให้เราได้เรียนรู้ด้วยการทำงานแบบร่วมกัน

    หรือ Cooperative Learning (สนใจอ่าน คลิกที่นี่

    เพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ ซึ่งการทำงานร่วมกัน

    ทำให้เกิดประสบการณ์ใหม่จากการเรียนรู้ระหว่างเพื่อนในทีม

    เพราะแต่ละคนจะมีความถนัดและเชี่ยวชาญที่ต่างกันไป

    รวมถึงการประคับประคองความสัมพันธ์ให้ราบรื่น

    แม้คิดต่าง แต่ก็ไม่แตกแยก

     

    image

    image

    image

    image

     image

    จากหลักสูตรละครกระบวนการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

    ทำให้ผมได้รู้จักทักษะที่สำคัญในศตวรรษที่ 21

    โดยเฉพาะทักษะชีวิตและการทำงาน ที่ต้องรู้จักยืดหยุ่นและปรับตัว

    มีภาวะผู้นำและความรับผิดชอบ รวมถึงทักษะด้านสังคม

    ริเริ่มสร้างสรรค์และเป็นตัวของตัวเอง

     

    ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม

    ที่ต้องคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ไขปัญหา

    โดยเฉพาะทักษะการสื่อสารและความร่วมมือ

    เพราะหากขาดซึ่งประสิทธิภาพในวงสนทนา

    แล้วงานมันจะเสร็จไหมครับ ?

    image
    -------------------------------------------------------------------------------

    อ้างอิง

    1.  ศรีสุดา คล้ายคล่องจิตร,  Dialoque : สุนทรียสนทนา [Online]Available: http://www.ns.mahidol.ac.th/english/KM/article003.htm.[2 มิถุนายน 2558]

     

    2.  Chayapa WANACHAYANONT, 2558, คุณค่าความเป็นครูด้วย PLC [Online], Available: https://blog.eduzones.com/Chayapa/144372 [4 มิถุนายน 2558]

     

    ขอขอบคุณภาพสวย ๆ จาก https://www.facebook.com/CB.Thaihealth