Welcome
Guest User
 
     

    R&D Forum's Group

    Guest
    Pages Home > ครั้งที่ 46 : ห้องสมุดดิจิทัล
    ครั้งที่ 46 : ห้องสมุดดิจิทัล

     

    การบรรยายพิเศษที่ประชุม 3 ฟอรั่ม  
    เรื่อง “ห้องสมุดดิจิทัล”   
    วันที่ 22 พฤศจิกายน 2555  ณ ลานหน้าห้องประภา ประจักษ์ศุภนิติ
    วิทยากร : รศ.ดร.น้ำทิพย์ วิภาวี อาจารย์ประจำแขนงวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

    เรื่องของห้องสมุดดิจิทัลในช่วงที่ผ่านมาเราจะใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และพบว่ามีข้อมูลที่เป็นห้องสมุดดิจิทัลเป็นจำนวนมาก และหนังสือที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุดดิจิทัลในห้องสมุดตามมหาวิทยาลัยต่างๆก็มีอยู่หลายๆเล่ม ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาก็มีประมาณ 10-15 เล่ม ซึ่งวันนี้เราจะมาแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และความรู้ที่ได้ผ่านทาง 10 คำถามที่เกี่ยวกับห้องสมุดในวันนี้ และประสบการณ์ที่ได้สร้างห้องสมุดดิจิทัลที่ผ่านมา 
      
    คำถามแรก ความหมายของห้องสมุดดิจิทัลคืออะไร
    มี 2 ความหมายที่สรุปออกมาได้คือ 
     
    1.ความหมายด้านเทคโนโลยี คือ ห้องสมุดดิจิทัลเป็นระบบฐานข้อมูล (Database) เป็นระบบจัดการฐานข้อมูล เป็นการใช้เทคโนโลยีเชื่อมโยงกับทรัพยากรดิจิทัล (ไฟล์ดิจิทัลในรูปแบบต่างๆ) 
     
    2.ด้านองค์กร เป็นห้องสมุดที่มีอาคารสถานที่เป็นองค์กรที่ให้บริการทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัลมีโครงสร้างองค์กร มีบุคลากรทำหน้าที่คัดเลือกเนื้อหา มีการอนุรักษ์ข้อมูล มีการเข้าถึงทรัพย์สินทางปัญญา และการเผยแพร่ข้อมูล 
    คำถามที่ 2 ความสัมพันธ์กับห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์เป็นอย่างไร
    ลักษณะของห้องสมุดดิจิทัลส่วนมากจะจัดเป็นโครงการซึ่งมีระยะเวลาเริ่มต้น และสิ้นสุด และมีการคัดเลือกว่าจะจัดอยู่ในหมวดหมู่ไหน และต้องดูในเรื่องของลิขสิทธ์ ส่วนใหญ่เป็นการแปลงข้อมูลเดิมให้เป็นไฟล์ดิจิทัล ห้องสมุดเป็น social space เป็นพื้นที่ทางสังคมที่คนเข้าไปทำการเรียนรู้ เป็นที่มีอิสระในการแสวงหาความรู้ และจะต้องอำนวยความสะดวกในการเข้าถึงข้อมูล
    คำถาม 3 ห้องสมุดดิจิทัลมีกี่ประเภท   (3   ประเภท)
    ประเภทที่ 1 เป็นคลังสารสนเทศขององค์กร
    ประเภทที่ 2 เป็นคลังสารสนเทศของกลุ่มเครือข่าย
    ประเภทที่ 3 เป็นเว็บท่าเชื่อมโยงข้อมูลในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
    คำถามที่ 4 องค์กรใดบ้างที่พัฒนาห้องสมุดดิจิทัล มี 2 แบบ
    1.เป็นห้องสมุด เป็นพิพิธภัณฑ์
    2.เป็นสารสนเทศของสถาบัน ซึ่งจัดทำโดยหน่ยงานวิจัย หรือหน่วยงานของรัฐ (Institutional Repository (Digital library)) หรือหน่วยงานอื่นๆของมหาวิทยาลัย
    คำถามที่ 5 เราจะสร้างห้องสมุดดิจิทัลแบบไหน
    E-Book  หนังสืออิเล็กทรอนิกส์
    Institutional Repository วิทยานิพนธ์ /ผลงานวิชาการ /งานวิจัย /เอกสารประประชุม สัมมนา/รายงานประจำปี
    Electronic thesis  วิทยานิพนธ์ฉบับเต็ม
    Open Access Journal  บทความวารสาร
    คำถามที่ 6 สิ่งจำเป็นที่ต้องคำนึงถึงในการสร้างห้องสมุดดิจิทัล
    1.มาตรฐาน / Standards เพื่อการใช้งานร่วมกันในระยะยาว
    2.เพื่อใช้งานร่วมกัน / Interoperability
    3.ลิขสิทธิ์ / Right Management เป็นเรื่องที่ต้องเซ็นสัญญาร่วมกัน ซึ่งเจ้าของงานยังเป็นเจ้าของสิทธิ์อยู่
    4.การอนุรักษ์ทรัพยากร / Preservation ในแง่ของการใช้งานระยะยาว ในการจัดการสืบค้นข้อมูล
    5.ทรัพยากร / Resource  
    6.การออกแบบหน้าจอสำหรับผู้ใช้ /User Interface Design เพื่อดึงดูดความสนใจ
    7.การบริการสาธารณะ / Public Services 
    คำถามที่ 7 องค์ประกอบในการสร้างห้องสมุดดิจิทัลเป็นอย่างไร
    Acquisition/Collection Development
    Digitization
    Building collections*
    Cataloging (Metadata) and classification
    Access
    Public services
       
         *Building collections มี 2 ขั้นตอน คือ
         7.1 วิธีการพัฒนาทรัพยากรหรือการจัดหาทรัพยากร
               เขียนนโยบายการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ
                 7.1.1. การจัดทำหรือสร้างทรัพยากรนั้นขึ้นมาเอง Beg/Buy/Borrow/License/Steal
                 7.1.2. การสร้างเมทาดาทาของทรัพยากรที่มี
                 7.1.3. การรวบรวมทรัพยากรจาก public domain ในเว็บและ gateways
         7.2 การแปลงข้อมูลเป็นดิจิทัล (Digitization)
                 7.2.1. พิจารณาว่าเป็น In-house digitization หรือ Outsourcing digitization Expense,  Expertise, Time
                 7.2.2. สิ่งที่ต้องจัดเตรียม 
                           หน่วยงานมีลิขสิทธิ์ในเอกสารนั้นหรือไม่ และเอกสารนั้นอยู่ใน public domain หรือยังจำนวนและขนาดของทรัพยากรมาตรฐานที่จะใช้บันทึก Workflow การทำงานเป็นอย่างไรวัสดุอุปกรณ์ที่จะใช้ในการสแกน ซอฟต์แวร์ที่จะใช้คืออะไร
    คำถามที่ 8 เทคโนโลยีและทักษะที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุดดิจิทัล
    Servers
    Software
    Hardware (PC, Scanner,…)
    Clients
    Networks
    Digital Objects*
    DL (Digital Librarian) Skills
       
         ทักษะที่จำเป็นของ *Digital Librarian
         Imaging technologies
         Optical character recognition (OCR)
         Markup language
         Catalog and metadata
         Indexing and database technology
         User interface design
         Programming
         Web technology
         Project management
    คำถามที่ 9 แนวโน้มในการสร้างห้องสมุดดิจิทัล
    มีความร่วมมือกันระหว่างองค์กร ตัวอย่างความร่วมมือระหว่างองค์กรเป็นข้อมูลด้านจริยธรรมของโลกที่ทำข้อมูลร่วมกันโดยแต่ละแห่งร่วมมือกัน เช่น สหภาพยุโรป ซึ่งข้อมูลเหล่านี้นำเอาข้อมูลด้านจริยธรรมมาเผยแพร่ร่วมกันผ่านระบบ ความร่วมมือระหว่างองค์กร ตัวอย่างเว็บ http://www.globethics.net/web/ge/library/libraries-home?gclid=CKij7fqZsrECFU8b6wodWA8Aww ผู้ใช้สามารถ upload ข้อมูลของตัวเองที่เกี่ยวข้องด้านจริยธรรมเข้าสู่ระบบได้
    คำถามที่ 10 อะไรเป็นปัจจัยเอื้อความสำเร็จและอุปสรรคในการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล
    1.Illusion inadequacy
    บางโครงการได้รับเงินสนับสนุนจำนวนมาก บางโครงการทำขึ้นเองเท่าที่มีเงิน/คน 
    2.Organzational obstacles
    ปัญหาของโครงสร้างองค์กรที่ไม่เอื้อให้คนสร้างคอลเล็กชั่นห้องสมุดดิจิทัล
    3.Lack of commitment
    ขาดความมุ่งมั่นของคน/กลุ่มคนที่สนับสนุนให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย 
    4.Lack of vision
    ขาดวิสัยทัศน์ในการประสานงานกับผู้อื่น และการหาวิธีทำงานที่เป็นไปได้
    5.The perfect prison
    เราต้องละจากความสมบูรณ์แบบมาหาแนวทางที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

      

    image

     
    Edit by Sivadee at 1:38:53 PM 30/11/12
     
    Group Function